Verbindingsgids
PT-141 (Bremelanotide): wat het is, en wat onderzoek laat zien
Een duidelijke, onderbouwde uitleg van PT-141 (bremelanotide): hoe het melanocortine-systeem werkt, waarom het werkingsmechanisme centraal (neuraal) is in plaats van vasculair, en hoe het zich verhoudt tot het farmaceutische product Vyleesi. Uitsluitend voor onderzoek.
Wat PT-141 is
PT-141, de onderzoeksnaam voor bremelanotide, is een cyclisch heptapeptide dat als agonist werkt op melanocortinereceptoren, met name de MC4R (melanocortine-4-receptor). Het is afgeleid van Melanotan II, een eerder onderzocht melanocortinereceptoragonistmolecuul, maar chemisch gemodificeerd om zijn farmacologisch profiel te veranderen. De onderzoekscode PT-141 stamt uit de preklinische ontwikkelingsfase; de naam bremelanotide is de generieke benaming die aangehouden is voor de farmaceutische formulering.
Vyleesi is het door de FDA goedgekeurde farmaceutische product dat bremelanotide bevat, goedgekeurd in 2019 voor premenopauzale vrouwen met hypoactieve seksuele verlangensstoornis (HSDD). Het is het enige geneesmiddel ter wereld op basis van een melanocortinereceptoragonist dat een regulatoire goedkeuring heeft. De EMA heeft Vyleesi niet goedgekeurd voor de Europese markt, waaronder Nederland. Het onderzoeksmateriaal PT-141 dat hier wordt verkocht, is geen Vyleesi en heeft geen enkel goedgekeurd therapeutisch gebruik in Nederland.
Het centrale werkingsmechanisme: wat het onderscheidt van vasculaire benaderingen
Dit is een van de wetenschappelijk interessante aspecten van PT-141 als onderzoeksmolecuul: het werkingsmechanisme is primair centraal, via het zenuwstelsel, in plaats van direct perifeer-vasculair. Dat onderscheidt het expliciet van PDE5-remmers zoals sildenafil (Viagra), die werken door vasodilatatie via cGMP-signalering in lokaal vaat- en gladspierweefsel.
MC4R-receptoren worden sterk uitgedrukt in de hypothalamus en andere hersenstructuren die betrokken zijn bij autonome regulatie, energiestofwisseling en gedragsresponsen. In de context van seksueel gedrag activeren MC4R-signalen in de hypothalamus neuronale circuits die in diermodellen geassocieerd zijn met seksuele motivatie en arousalmechanismen. Dat centrale mechanisme impliceert een andere responstijdlijn en bijwerkingsprofiel dan perifere vasculaire benaderingen. De FDA-goedkeuring van Vyleesi was gebaseerd op dit mechanisme: het werkingsmodel berust op neuronale signalering en niet op directe vasodilatatie in perifeer weefsel.
Bijwerkingen die in de Vyleesi klinische studies het meest werden gerapporteerd, waren misselijkheid (in 40% van de deelnemers), hoofdpijn en gezichtsroodheid (flushing). De flushing is een perifeer vasculair effect dat optreedt via melanocortinereceptoren in huidvaten, en laat zien dat het MC4R-mechanisme ook perifere effecten heeft, maar het primaire therapeutische werkingsmechanisme is centraal.
Wat de onderzoeksliteratuur heeft bestudeerd
De PT-141-literatuur is in twee perioden te verdelen. De vroege periode (2000-2010) bestaat grotendeels uit preklinische diermodellen die het melanocortinesysteem karakteriseren. In ratten- en muismodellen activeren MC4R-agonisten hersengebieden die geassocieerd zijn met seksueel gedrag, inclusief het paraventiculaire nucleus van de hypothalamus. Die preklinische bevindingen gaven aanleiding tot de eerste fase 1- en fase 2-humane studies.
De latere periode omvat de gerandomiseerde studies die uiteindelijk leidden tot de FDA-goedkeuring van Vyleesi in 2019. Twee fase 3-studies (RECONNECT-studie I en II) werden gepubliceerd en toonden bij premenopauzale vrouwen met HSDD een statistisch significante verbetering in het aantal bevredigende seksuele gebeurtenissen en in de score voor seksueel verlangen op gevalideerde vragenlijsten ten opzichte van placebo. De effectgrootte was bescheiden: gemiddeld circa 0,5 extra bevredigende gebeurtenissen per maand.
Buiten de vrouwelijke populatie in de Vyleesi-studies is de gecontroleerde humane literatuur dunner. Studies bij mannen zijn kleiner en eerder in de ontwikkelingsfase gestopt of niet doorgezet naar volledige fase 3.
Waar PT-141 als onderzoeksverbinding staat onder Nederlands recht
PT-141 staat niet op Nederlandse controlelijsten en is als gelyofiliseerd laboratoriummateriaal voor onderzoeksdoeleinden legaal te kopen, verkopen en bezitten in Nederland. De EMA heeft geen Vyleesi-equivalent goedgekeurd voor de Nederlandse markt. Therapeutisch gebruik bij mensen is niet toegestaan zonder specifieke EMA-goedkeuring. Zie onze pagina over de wettelijke status in Nederland.
PT-141 in ons assortiment
PT-141PT-141, 10mg
€21,99Geleverd als gelyofiliseerde injectieflacon voor gebruik in laboratoriumonderzoek.
Neem contact op om te bestellenZie ons documentatiebeleid voor wat de partijdocumentatie dekt.
Veelgestelde vragen
Is PT-141 hetzelfde als Melanotan II?
Nee. PT-141 (bremelanotide) is een chemisch modificatie van Melanotan II, gericht op het veranderen van het receptor selectiviteitsprofiel. Melanotan II heeft een breder melanocortinereceptorprofiel, inclusief MC1R (betrokken bij pigmentatie), terwijl PT-141 een selectiever profiel heeft met nadruk op MC4R. Ze zijn verwant maar niet identiek van structuur of farmacologisch profiel.
Hoe verschilt het mechanisme van PT-141 van PDE5-remmers?
PDE5-remmers zoals sildenafil werken via vasodilatatie in perifeer weefsel door cGMP te verlengen. PT-141 werkt primair centraal via MC4R-receptoren in de hypothalamus, die neuronale circuits beïnvloeden die in diermodellen geassocieerd zijn met seksuele motivatie. Dit is een ander mechanisme met een andere responstijdlijn en bijwerkingsprofiel.
Is Vyleesi beschikbaar in Nederland?
Vyleesi (bremelanotide) heeft FDA-goedkeuring in de VS voor HSDD bij premenopauzale vrouwen, maar de EMA heeft het niet goedgekeurd voor de Europese markt, waaronder Nederland. Het is in Nederland niet verkrijgbaar als geregistreerd geneesmiddel.
Is PT-141 legaal in Nederland?
Als gelyofiliseerd laboratoriummateriaal voor onderzoeksdoeleinden staat PT-141 niet op Nederlandse controlelijsten en is het legaal te kopen en te bezitten. Therapeutisch gebruik bij mensen is niet goedgekeurd door de IGJ of EMA.